18 دقیقه

پس از اینکه کسب و کار خود را به جایگاهی والا و سطح اول رساندید، آیا حال وقت آن است که در گوشه دفتر بنشینید و از کسب درآمد خود لذت ببرید؟ قطعا خیر چرا که این درآمد ها زود گذر خواهد و بلا فاصله فردی دیگر ایده خلاقانه شما را به اجرا در می آورد و دیگر خبری از از ثروت و موفقیت نیست. برای مثال به بومی سازی همین اپلیکشن اوبر در ایران دقت کنید؛ اسنپ، تپسی، ماکسیم، جا به جا و… کدام یک برتر است؟ همه این ها تاکسی اینترنتی هستند اما اسنپ پر طرفدار تر و موفق تر بوده چون تمرکز خود را تنها بر روی تاکسی اینترنتی نگذاشته است. اسنپ فود، اسنپ باکس، اسنپ تریپ و…

رو به روز هم به سرویس های خود می افزاید تا خدمات بیشتری را در اختیار کاربران قرار دهد تا تکراری نشود و پس از گذشت مدتی جای خود را به اپلیکیشنی دیگر ندهد.

داستان اوبر نیز داستان موفقیت و دوران پسا موفقیت است جایی که اوبر تاکسی اینترنتی را خلق می نماید اما تا هلیکوپتر اینترنتی هم پیش می رود؟

 

مروری بر تاریخچه اوبر

استارتاپ اوبر در سال ۲۰۰۹ توسط گرت کمپ و تراویس کالانیک تاسیس شد.

ایده اوبر نخست در ذهن گرت کمپ شکل می گیرد که خود گویی داستانی جذاب را به همراه دارد. کمپ ۸۰۰ دلار ناقابل را برای کرایه  یک لیموزین در سال نو پرداخت می کند. این مسئله ایده ای را در سر کمپ پرورش داد تا راهی را برای کاهش هزینه حمل و نقل مستقیم پیدا کند‌. استدلال او در این زمینه این بود که به اشتراک گذاشتن هزینه با دیگران، می‌تواند آن را مقرون به صرفه کند و به همین سادگی ایده اوبر توسط او شکل گرفت.

دسامبر ۲۰۰۸، تراویس کالانیک در کنفرانس فناوری LeWeb در پاریس شرکت می‌کند و در آن جا با گرت کمپ آشنا شده و به ایده خلاقانه وی علاقه نشان می دهد تا همکاری این دو از همان کنفرانس آغاز گردد.

در مارس سال ۲۰۰۹، کمپ و ۲ دوست دانشگاهی اش، اسکار سالازار و کنراد ولان، اولین نسخه از خدمات لیموزین خود را با نام اوبرکب (UberCab) ایجاد کردند.

پس از مدتی تراویس کالانیک به این استارتاپ پیوست و به‌عنوان شتاب دهنده اصلی منصوب شد. خب این یعنی چه؟ در واقع وظیفه تراویس هدایت عملیات اوبر به طور موقت، برای ایجاد نمونه‌ های اولیه محصول و یافتن مدیر کل برای اجرای تمام وقت عملیات شرکت تا نخستین راه‌اندازی آن در سان فرانسیسکو بود.

پیوستن کالانیک به اوبر را می توان بسیار مثبت تلقی کرد چرا که وی به این استارتاپ اعتبار بخشید و به عنوان مشاور اعظم در این شرکت شناخته شد.

در بالا گفته شد که یافتن مدیر کل برای اجرای تمام وقت عملیات شرکت، از وظایف تراویس کالانیک بود‌. کالانیک موفق به یافتن شخصی مناسب برای این سمت شد؛ فردی با نام رایان گریوز. که نحوه آشنایی او با کالانیک نیز در نوع خود جالب است. رایان در پاسخ به توییت کالانیک که خبر از افتتاح اوبر را می داد، این سمت را از آن خود کرد و استخدام شد. او علاوه بر به دست آوردن این سمت، ۵ الی ۱۰ درصد سهام شرکت را نیز کسب نمود. رایان در آغاز به عنوان مدیر عامل  اوبر کار خود را شروع کرد اما پس از گذشت چند ماه موضع خود را به مدیر ارشد عملیات تغییر داد و تراویس کالانیک جانشین وی شد.

این خدمات تنها با ۳ اتومبیل در نیویورک، مورد آزمایش قرار گرفت و درنهایت ۲ سال بعد از پایه گذاری، در تاریخ می سال ۲۰۱۱ خدمات و اپلیکشین تلفن همراه اوبر به طور رسمی در سان فرانسیسکو آغاز به کار کرد.

در آغاز، این اپلیکیشن تنها به کاربران خود امکان کرایه لیموزین را می داد که قسمتی یک و نیم ۱/۵ برابر قیمت تاکسی بود.

در همین سال، اعتراضات اپراتور های تاکسی سان فرانسیسکو سبب شد این شرکت نام خود را از اوبرکمب به اوبر تغییر دهد. اوبر کلمه ای است که ریشه ای آلمانی دارد و به معنای بالا و برتر است.

اوبر کار خود با ۲۰۰ هزار دلار سرمایه که توسط خود گرت کمپ و تراویس کالانیک تامین شده بود، آغاز کرد اما با پیشرفت و ترقی چشمگیر این شرکت، سرمایه گذاران گردن کلفتی به اوبر پا گذاشتند که این امر سبب ورود اوبر به بازار های جهانی می شد. اولین لوحه مهم اوبر در سال ۲۰۱۱ و با سرمایه گذاری ۱۱ میلیون دلاری بنچمارک کپیتال و سکویا تأمین گردید.

همانطور که می دانید اوبر در آغاز تنها روی مسافران اتومبیل‌ های سواری لوکس مشکی (لیموزین) تمرکز داشت اما در سال ۲۰۱۲ UberX راه اندازی شد. گزینه‌ ای ارزان‌ تر که کاربران قادر به درخواست تاکسی معمولی یا یک راننده اوبر از طریق برنامه تلفن همراه خود بودند که در ابتدا نرخ آن مشابه تاکسی بود اما از لیموزین ۳۵ درصد ارزان‌ تر!

اوبر لحظه به لحظه پیشرفت می کرد و هیچ کسی نمی توانست آن را متوقف کند. هر سال یک ایده جدید، هر لحظه راه اندازی یک سرویس که سبب می شد مردم بیش از پیش به استفاده از اوبر روی بیاورند. در ۳۰ دسامبر ۲۰۱۵، پنج سال و نیم پس از نخستین سفر، تعداد سفرهای اوبر به یک میلیارد رسید و امپراطوری تاسیس شده توسط کمپ و کالانیک در دوران اوج خود به سر می برد. اما سوال پیش می آید که چگونه؟ ادامه متن را مشاهده کنید تا با خلاقیت های خارق‌ العاده این استارتاپ آشنا شوید.

پس مدتی امکان پرداخت آنلاین به این اپلیکیشن اضافه شد که بسیار کار آمد بود چرا که به کاربران این امکان را می داد تاکسی را از تلفن هوشمند خود پیدا کرده و به راحتی و به سرعت، خود را به مقصد برسانند. این امکان برگ برنده اوبر نام گرفت. چون این ایده به سرعت مورد استقبال مردم قرار گرفت و سبب گسترش بیشتر اوبر در قاره های آسیا، آفریقا، آمریکای جنوبی شد که البته پیش از آن اوبر در لندن نیز راه اندازی شده بود.

در سال ۲۰۱۳، اوبر به صد ها میلیون پوند از طریق سرمایه گذاران از جمله گوگل ونچرز (Google Ventures) کسب نمود.

با ثبت نام بسیاری از رانندگان در بخش UberX در ماه آوریل، نرخ های این بخش پائین آمدند تا اوبر در مقایسه با تاکسی به صرفه تر باشد. که این مسئله باعث نارضایتی برخی از رانندگان لیموزین و رانندگان تاکسی شد. رویا پردازی های اوبر تمامی نداشت و در سال ۲۰۱۴ به سمت پکن نیز برداشت تا بازار چین را نیز به تیر خود درآورد که موفق بود.

در آگوست سال ۲۰۱۴، Uber Pool، یک سرویس اشتراک مسافر در منطقه خلیج سان فرانسیسکو راه‌اندازی شد.

این سرویس سبب می شد تا کاربران سفر خود را با دیگر مسافران هم مسیر شریک شوند تا پول کمتری پرداخت کنند و در هزینه صرفه جویی به عمل بیاورند. این سرویس که به لیست موفقیت های اوبر اضافه گردید در شهر های دیگر نظیر پاریس، لندن و کشور های چین، کانادا، سنگاپور، هند و استرالیا اجرایی شد.

در همان سال نیز اوبر در اقدامی عجیب سرویس  UberCHOPPER را بنا نمود.

اوبر با همکاری شرکت Blade اقدام به ارائه خدمات سفر از طریق هلیکوپتر در مسیر نیویورک به سمت هامپتون به مناسب روز استقلال آمریکا نمود. در سال ۲۰۱۶ نیز با همکاری شرکت ایرباس برای مدت آزمایشی یک ماه در شهر سائو پائولو خدمات هلیکوپتری خود را راه اندازی کرد. اوبر با همکاری Blade خدمات هلیکوپتری ویژه روز های خاص را ادامه می دهد. به عنوان مثال برای مراسم فستیوال فیلم کن و یا فستیوال ساندس این سرویس بر قرار می باشد. آن طور که مدیر عامل اوبر در سپتامبر ۲۰۱۶ اعلام کرد که این برند قدرتمند قصد دارد تا ارائه خدمات حمل و نقل خود را در مسیر های زمینی و هوایی ادامه داده و روی آن بیش از گذشته سرمایه گذاری انجام خواهد شد.

در دسامبر ۲۰۱۵، زمانی برای نخستین بار در تاریخ به زنان عربستان سعودی حق رأی داده شد، اوبر گزینه درخواست یک سفر رایگان به محل رأی‌گیری فعال نمود.‌

در همان سال سرویسی با نام اوبر ایتز (Uber Eats) کار خود را در شیکاگو، لس آنجلس و نیویورک آغاز کرد و به مردم این امکان را داد تا از غذاهای خوشمزه، هر زمان که نیاز دارند، لذت ببرند.

اوبر در امور خیریه نیز مشارکت داشت و  تسهیلاتی را برای رانندگان ناشنوا و کم شنوا فراهم نمود.

در سال ۲۰۱۷ اوبر از طرف بنیاد مرزهای الکترونیک، رتبه ۵ ستاره حفظ حریم خصوصی را دریافت کرد.

در سال ۲۰۱۸ اوبر عملیات خود را در روسیه، ارمنستان، جمهوری آذربایجان، بلاروس، گرجستان و قزاقستان با شرکت Yandex.Taxi (این شرکت نیز کارمزدی همانند اوبر دارد)تلفیق نمود و ۲۲۵ میلیون دلار در آن سرمایه‌ گذاری کرد و همچنین خدمات خود را در جنوب شرقی آسیا گسترش داد.

در سال ۲۰۱۹ سهام این شرکت به عرضه عمومی گذاشته شد تا اولین شکست این شرکت رقم بخورد. اوبر باعث افت سهام شد و مجبور گردید تا به علت ضرر و زیان، بخشی از کارمندان اضافی خود را اخراج نماید. اما اوبر باهدف برقراری ارتباط، برای کارگرانی که خواهان کار موقت هستند، بهش Uber Works را راه‌اندازی کرد. که  فعلا در شیکاگو فعال است.

اوبر خدمات تاکسی هلیکوپتر فرودگاهی را نیز در دسترس همه کاربران از فرودگاه جان اف کندی قرار داده است.

اوبر یعنی همه چیز…

یعنی یک حمل نقل آسان، سریع، به صرفه و از همه مهم تر کارآمد چرا که در طول سال تاکسیرانی کدام کشور ها خدمات اوبر را در خود حل داده اند؟ تقریبا هیچکدام.

اوبر با تکیه بر ایده های خلاقانه و کارآمد برای راحتی و سهولت استفاده مردم از حمل و نقل، توانسته به راحتی تاکسی ها را ناک اوت کند.

اوبر در حال حاضر دارای انواع گزینه‌های انتخاب وسایل نقلیه است از جمله: تاکسی، لیموزین، وسیله نقلیه با کاربرد ورزشی، تاکسی مخصوص معلولین، هلیکوپتر، سرویس Uberpool (مناسب مسافرانی که هم مسیر هستند)، اتومبیل‌های بزرگ برای تعداد زیاد مسافران (۶ نفر)، همچنین دوچرخه و موتورسیکلت در برخی کشورها.

این استارتاپ جذاب از سان فرانسیسکو آغاز نمود اما به ۳۰۰ شهر در ۸۵ کشور جهان رسید. آن ها میلیون ها شغل ایجاد کرده آمد و رویای بزرگی را در سر می پرورانند.

رویای عدم نیاز مردم به خرید خودرو! زیرا رانندگی با اوبر بعدا جایگزین ارزان‌ تری خواهد بود.

 

مشکلات و چالش های اوبر

با مطالعه متن بالا حتما به خودتان می گویید که :«دمش گرم، چقدر پیشرفت، چقدر موفقیت!» اما اصلا اینگونه نیست چرا که ایده اوبر با دیگر کسب و کار های اینترنتی متفاوت است و مخالفان بسیاری در سراسر دنیا دارد چون صادقانه نان خیلی ها را آجر می کند.

در برخی شهرها و کشورها، حکومت و بخش‌های دولتی اوبر معترض و مخالف داشت که کار را خیلی برای این شرکت سخت می کرد. مشکل بعدی راضی کردن راننده‌ ها بود که وارد این سیستم شود چون اگر از صنف تاکسی‌ ها خارج می‌ شدند دیگر بازگشتی در کار نبود.

به‌ روزرسانی ناوگان حمل و نقل و افزایش کیفیت خدمات، چالش بعدی اوبر در همان سال‌ های اولیه بود چون قرار است مردم با قیمت پایین‌ تر، سریع‌ تر و سوار یک تاکسی بهتر شوند. که این امر حسادت خیلی را بر می انگیزد.

ایده اوبر یک نیاز واقعی بود و به همین دلیل به فاصله چند سال از تاسیس اوبر،  استارتاپ‌ های دیگری هم در این زمینه فعالیت های خود را آغاز کردند  که مهم‌ ترین‌ آن شرکت Didi Chuxing در کشور چین بود.

دیدی چوکسینگ استارت‌اپی است که همانند اوبر در کشور چین در حوزه حمل‌ و نقل و تاکسی‌ رانی به فعالیت می پردازد.

بازار چین به واسطه جمعیت بالا خود برای اوبر اهمیت بالایی داشت و اجازه نمی داد که دیدی این بازار درآمد زا را از چنگش درآورد اما سرانجام پس از یک مشاجره بسیار طولانی میان اوبر و دیدی چوکسینگ، شرکت اوبر در برابر همتای چینی خود تسلیم شد و در نهایت واحد چین خود را به دیدی چوکسینگ واگذار کرد.

اکنون این دو شرکت در قالب یک همکاری مشترک با یکدیگر به فعالیت در چین ادامه می‌ دهند.

اما مشکلات اوبر تمامی نداشت و در ادامه کار، اوبر با انواع دیگری از چالش‌ها مانند چالش #اوبرراحذف_کنید (DeleteUber#) یا مشکلات کیفیتی تاکسی‌ها و راننده‌ها روبرو شد.

همیشه دو حالت وجود دارد: مردم راضی نیستند و اعتراض دارند یا راننده‌ ها از حقوق و دستمزد و شرایط کار گله‌ مند هستند و نافرمانی می‌ کنند یا خدماتی که باید و مورد انتظار است را به مشتریان ارائه نمی‌ کنند. در مقطعی، اوبر مشکلات بسیار زیادی با راننده‌ ها پیدا کرد به طوری که مجبور شد ناوگان حمل و نقلی خود را به‌ روز و درصد زیادی از راننده‌ها را اخراج کند.

اوبر در سال‌های اخیر با چالش‌ های نقض حریم خصوصی نیز رو به رو شده و شرکت‌ هایی مانند اپل تهدید کردند اپلیکیشن این شرکت را از روی اپ‌ استور خود پاک می‌ کنند چون اعتقاد دارند اوبر با استفاده از روش‌ هایی سعی دارد مشتریان خود را رد گیری کرده و از نحوه تردد های آن‌ها با خبر شود.

 

نام یک ایرانی در همه جا می درخشد!

شروین پیشه ور ، کارآفرین، و سرمایه‌گذار خطر پذیر ایرانی تبار مستقر در منطقه خلیج سانفرانسیسکو در ایالات متحده آمریکا است. او به همراه اسکات استنفورد شریک شرپاونچرز و از مؤسسین و رئیس هیئت مدیرهٔ هایپرلوپ تکنالجیز است که از اولین سرمایه گذاران این شرکت بوده است.

 

مروری کوتاه بر زندگینامه تراویس کالانیک

این درست است که ایده اولیه اوبر توسط گرت کمپ مطرح شد اما این تراویس کالانیک است که سبب پیشرفت های اوبر را تا این حد والا شده است و به نوعی تراویس کالانیک مرد اول این استارتاپ نام دارد.

وی در تاریخ ۶ آگوست ۱۹۷۶ در لس آنجلس آمریکا چشم‌ به جهان گشود. پدرش دونالد کالانیک به عنوان مهندس شهرساز در شهرداری کار می کرد و مادرش نویسنده بخش تبلیغات روزنامه «Daily News» لس آنجلس بود.

تراویس از همان دوران نوجوانی به کارآفرینی علاقه مند بود که همین علاقه سبب شد تا در سال ۱۹۹۸ تحصیلات دانشگاهی در UCLA را رها کرد و به استارتاپ Scour (موتور جست و جوی فیلم و موسیقی) پیوست.

کالانیک این استار تاپ را به همراه چند تن از دوستانش توسعه داد که تمامی آن ها مسئول پایش بخش فنی بودند و تراویس کالانیک نقش بازاریاب تیم را ایفا می کرد و توانست سرمایه لازم برای گسترش فعالیت تیم را تأمین کند اما متاسفانه این استارتاپ با مشکلات حقوقی مواجهه شد که سبب گردید تا کل مجموعه ورشکست شود.

تراویس در سال ۲۰۰۱ شرکت Red Swoosh را به عنوان بزرگ ترین پایگاه انتقال داده اینترنتی دنیا با بیش از ۳ میلیون سرور فعال تأسیس کرد اما باز هم شانس با او یار نبود و با ارزان شدن قیمت پهنای باند در سطح جهان، شرکت های بزرگ عملاً نیازی به سروری جداگانه برای انتقال سریع اطلاعات روی بستر اینترنت نداشتند و کالانیک مجبور شد کمپانی خود را به ارزش ۱۹ میلیون دلار به کمپانی آکامای تکنولوژی  بفروشد.

تراویس شکست های بسیاری متحمل شد اما با اوبر و همکاری با گرت کمپ در نهایت به موفقیت های بزرگ و تحقق آرزو های دوران نوجوانی رسیده است.

تراویس کالانیک نهایتا در سال ۲۰۱۹ تمام سهام خود را به مبلغ ۲/۵ میلیارد دلار به فروش رساند و از هیئت مدیرهٔ اوبر کناره گیری کرد. وی راجع به ترک اوبر گفته :«من به تمامی دستاورد هایی که اوبر کسب کرده است، می‌ بالم و از این پس به‌ عنوان نظاره‌ گر، مشوق موفقیت‌ های آینده‌ٔ آن خواهم بود.»

جدید ترین سرمایه‌ گذاری کالانیک در دنیای فناوری، کسب‌ و کاری است که آشپزخانه ابری (Cloud Kitchen) نام دارد و به رستوران‌ ها فضایی برای آماده‌ سازی و تحویل غذا اجاره می‌دهد.